Thủ tướng Canada bất ngờ sa thải đại sứ tại Trung Quốc

Trong một động thái chưa từng có, Thủ tướng Canada Justin Trudeau hôm thứ Bảy (26/1) cho biết ông đã sa thải đại sứ của mình tại Trung Quốc, sau khi đại sứ này đưa ra bình luận không phù hợp về vụ bắt giữ giám đốc tài chính Huawei.

Theo Reuters, đại sứ John McCallum đã gây bối rối cho chính phủ của Thủ tướng Trudeau khi nói bà Mạnh Vãn Châu, giám đốc tài chính của tập đoàn Trung Quốc Huawei Technologies, có thể đưa ra một lập luận mạnh mẽ chống lại việc bà bị dẫn độ đến Hoa Kỳ.

Các nhà lập pháp thuộc đảng đối lập và các cựu đại sứ đã chỉ trích ông McCallum là có hành động can thiệp chính trị không thể chấp nhận được đối với một vụ việc vốn đã làm tổn hại nặng nề mối quan hệ giữa Canada và Trung Quốc.

Bà Mạnh, con gái của nhà sáng lập Huawei, đã bị bắt tại Vancouver theo đề nghị của Hoa Kỳ vào tháng trước vì cáo buộc vi phạm lệnh trừng phạt của Mỹ đối với Iran. Bắc Kinh sau đó đã có những động thái trả đũa Ottawa, trong đó có việc bắt giữ 2 công dân Canada, lấy lý do là vì an ninh quốc gia. Ngoài ra, một tòa án Trung Quốc đã đưa ra án tử hình đối với một người Canada, dù trước đó đã xử người này 15 năm tù vì buôn lậu ma túy.

Thủ tướng Trudeau tuyên bố hôm thứ Bảy nhưng không giải thích chi tiết: “Đêm qua tôi đã yêu cầu và chấp nhận đơn từ chức của ông John McCallum khỏi tư cách là đại sứ của Canada tại Trung Quốc”.

Các nhà ngoại giao và chuyên gia kỳ cựu nói với Reuters rằng đây là lần đầu tiên một đại sứ Canada chính thức bị sa thải.

Tờ Toronto Star hôm thứ Sáu trích dẫn lời của đại sứ, nói rằng nếu Washington từ bỏ yêu cầu dẫn độ bà Mạnh tới Mỹ, “điều đó sẽ rất tốt cho Canada”.

Giáo sư Đại học Brock, ông Charles Burton, một cựu nhà ngoại giao Canada, người đã từng trải qua 2 chức vụ ở Trung Quốc, cho rằng bình luận của ông McCallum về việc bà Mạnh có thể tránh dẫn độ đã báo hiệu cho Bắc Kinh rằng các chiến thuật cứng rắn của họ đang có hiệu quả.

“Ông ấy thực sự đã làm cho Thủ tướng không thể duy trì ông ấy (ở chức đại sứ) thêm chút nào nữa và ông ấy phải ra đi”, ông Burton bình luận điện thoại, và gợi ý rằng Thủ tướng Trudeau nên nhanh chóng bổ nhiệm một đặc phái viên khác để xử lý tranh chấp.

Ông Andrew Scheer, lãnh đạo đảng Bảo thủ đối lập với đảng Tự do của Thủ tướng Trudeau, bình luận trên Twitter rằng lẽ ra ông Trudeau “phải sa thải đại sứ của mình ngay khi ông ta can thiệp vào vụ kiện này”, đồng thời chỉ trích sự thiếu quyết đoán của ông Trudeau.

Tuấn Vũ