Quá trình tự cầm bút của trẻ em Mỹ như thế nào?

Trẻ cầm bút một cách chắc chắn sẽ viết rất nhanh, đỡ mỏi và lòng tự tin cũng dâng cao khi trẻ bắt chước được chữ cái. Trong khi đó, trẻ ít tiếp xúc với các dụng cụ viết sẽ mau mỏi, viết chậm, dễ nản lòng và cảm thấy tự ti trong những ngày đầu đi học.

Điều kiện tiên quyết trước khi con vào vỡ lòng ở Mỹ hay lớp 1 ở Việt Nam là con phải biết cầm bút đúng cách, cho dù là tay phải hay tay trái.

Trẻ cầm bút một cách chắc chắn sẽ viết rất nhanh, đỡ mỏi và lòng tự tin cũng dâng cao khi trẻ bắt chước được chữ cái. Trong khi đó, trẻ ít tiếp xúc với các dụng cụ viết sẽ mau mỏi, viết chậm, dễ nản lòng và cảm thấy tự ti trong những ngày đầu đi học. Điều này sẽ ảnh hưởng đến quá trình học tập lâu dài của con.

Do đó, các bậc cha mẹ ở Mỹ giới thiệu bút cho con từ rất sớm, tức là từ khi trẻ cầm nắm được. Thế nhưng tâm thế của họ là con cầm bút để chơi và dần dần con sẽ học được cách cầm bút đúng trong suốt 5 năm trước khi học vỡ lòng, khác với một số phụ huynh ở Việt Nam nháo nhào đưa con đi học thêm để con được cô rèn chữ viết trước khi vào lớp 1.

Nếu so sánh, bạn thấy đứa trẻ ở Mỹ hay Việt Nam được chuẩn bị tốt hơn và có tâm lý thoải mái hơn?

Tôi may mắn có một năm tình nguyện ở một trường tiểu học.

Giờ học bắt đầu tầm 45 phút thì tới giờ các cô giáo dạy tiếng Anh cho trẻ không phải bản xứ đi đến các lớp đón các em đến phòng riêng của bộ môn tiếng Anh.

Trên hành lang bên ngoài lớp, tôi có thấy một vài cái bàn đặt rải rác. Ở đó, có thể có một em học sinh ngồi tập viết hoặc làm toán bên cạnh tình nguyện viên, để đảm bảo rằng “Không có trẻ nào bị bỏ rơi phía sau” (“No child left behind”).

Tuy lớp học có tầm 10-24 học sinh và 2 giáo viên, nhưng giáo viên cũng chỉ hướng dẫn các em cầm viết cho đúng rồi thôi, không có cầm tay hay gò nét chữ gì cả.

Ngay cả tình nguyện viên bên ngoài lớp học cũng chỉ hướng dẫn và quan sát các em tự rèn luyện mà thôi.

Trẻ ở độ tuổi khác nhau thì cách cầm bút khác nhau, tùy theo giai đoạn phát triển của cơ thể cũng như sự thuần thục của các kỹ năng. Trẻ từ 1-2 tuổi thường dùng nguyên lòng bàn tay và các ngón tay để cầm bút, gọi là Fisted Grasp. Và khi trẻ nguệch ngoạc thì trẻ chưa dùng được sự linh hoạt của các ngón tay và cổ tay mà lại chuyển động vai và khuỷu tay.

 

Giai đoạn 1: Trẻ cầm bút bằng cả lòng bàn tay và các ngón tay

Trẻ 2-3 tuổi vẫn còn dùng nguyên nắm tay để cầm bút nhưng ngón trỏ chỉ xuống. Lúc này trẻ có thể vẽ được các đường cong và đường thẳng nhưng biên độ đường vẽ vẫn rất lớn và chưa có độ chính xác.

Giai đoạn 2: Trẻ vẫn dùng lòng bàn tay và các ngón tay nắm lại nhưng ngón trỏ chỉ xuống

Từ 3 tuổi rưỡi đến 4 tuổi thì trẻ có thể cầm phấn hoặc bút màu bằng ngón cái và ngón trỏ, đồng thời tì bút vào đốt ngón tay giữa, cách cầm này gọi là Static Tripod. Cũng có thể bạn thấy trẻ khác dùng cả 4 ngón tay ngoại trừ ngón út để cầm bút, được gọi là Static Quadrupod. Lúc này cổ tay của trẻ đã có thể di chuyển linh hoạt hơn và trẻ không cần phải tì cả cánh tay vào bề mặt để vẽ hoặc viết nữa. Đây là một bước nhảy quan trọng trong việc cầm bút.

Giai đoạn 3

Giai đoạn 4: Trẻ dùng 4 ngón tay để cầm bút

Từ 4 tuổi rưỡi đến 5 tuổi, trẻ vẫn dùng 3 hoặc 4 ngón tay để cầm bút, tuy nhiên ngón đeo nhẫn và ngón út đã ẩn vào sát lòng bàn tay giúp cố định hình vòm bàn tay và cổ tay linh hoạt hơn. Chuyển động viết của trẻ bây giờ không còn phụ thuộc hoàn toàn vào vai và khuỷu tay nữa.

Cách cầm bút này giúp trẻ vẽ hoặc tô màu chính xác hơn. Trẻ có thể tô trong đường kẻ, không bị lan ra ngoài, vẽ được nhiều chi tiết hơn. Và khi bạn thấy trẻ cầm bút như thế này liên tục nhiều lần, tức là trẻ đã gần sẵn sàng để tập viết.

Giai đoạn 5: Trẻ dùng 3 ngón tay để cầm bút

Mẹ Việt tập cho con ăn ngoan thành công theo kiểu Mỹ

tập cho con phương pháp mới ăn chủ động và khẩu vị toàn cầu

Tôn trọng trẻ trong từng bữa ăn

Mang thai và sinh con trong thời gian ở Mỹ, Kẩm Nhung đã quan sát tỉ mỉ những nét ưu việt trong cách người Mỹ nuôi dạy con nhỏ. Đặc biệt là cách cho con ăn. Người Mỹ rất tôn trọng con, cho con ăn theo sở thích và không hề ép khi con không muốn.

Chị chia sẻ: “Ở Mỹ, trẻ em là một phần trong bữa cơm gia đình chứ không phải là trung tâm của bữa ăn. Bố mẹ vẫn nói chuyện với nhau chứ không phải chỉ chăm chăm vào việc cho con ăn”.

Đứa trẻ sẽ ăn cùng bữa với bố mẹ của chúng chứ không phải cho trẻ ăn trước, người lớn ăn sau. Trẻ từ 8 tháng tuổi đã được bố mẹ tập ăn bốc thức ăn và từ bỏ dần việc ăn bột, cháo. Các bà mẹ Mỹ thường cố gắng nấu món con có thể ăn được và nấu nhiều món trong một bữa ăn để trẻ có thể lựa chọn món chúng thích. Trẻ sẽ được đặt vào ghế ăn riêng dành cho chúng, thức ăn được bày trước mặt để chúng tự xúc, bốc ăn chứ không cần bố mẹ bón.

cho con ăn, Kẩm Nhung, Con là khách quý, dạy con, kiểu Mỹ, ăn dặm

Kẩm Nhung đã tập cho con gái tên Xoài của mình ăn ngoan theo cách người Mỹ.

Kẩm Nhung ấn tượng nhất là bà mẹ người Mỹ tên Karen, người cô quen và hay gặp. Bà mẹ Karen tập cho con ăn bốc từ khi bé 8 tháng tuổi, vì thế ở 14 tháng tuổi, cô bé Sophie đã biết tự xúc, ngồi vào ghế ăn rất ngoan ngoãn. Món nào cô bé thích sẽ ăn hết, món nào không thích cô bé để lại, mẹ Karen sẽ bảo: “Con không muốn ăn à, Không sao”.

“Tôi để ý với mỗi món, Karen chỉ đưa một ít vào bát đủ để Sophie ăn chứ không xúc thật nhiều. Karen nói “Sophie nhìn thấy bát vừa vừa như vậy sẽ thích ăn hơn, và nếu ăn hết thì cười tươi vì cảm thấy thành công”, chị Nhung kể lại.

Một ngày, bà mẹ Mỹ này cho con ăn 3 bữa chính và 1 bữa phụ. Nếu một bữa ăn ít (vì không thích ăn, mệt, chán, không có món ưa thích) thì đến bữa sau bé đói sẽ ăn rất mạnh. Trong một bữa, người mẹ giới hạn thời gian cho con ăn không quá 30 phút, sau 30 phút kể cả bé ăn chưa được nhiều, mà không chịu ăn những món đã nấu thì mẹ cũng sẽ không nấu món khác. Vì bé cần quen với việc ăn những món có trên bàn chứ không đòi hỏi.

Theo bà mẹ người Mỹ này, bố mẹ chính là người chịu trách nhiệm về việc cho con ăn gì, ăn ở đâu, khi nào. Còn con là người quyết định về việc ăn như thế nào, ăn bao nhiêu, có ăn hay không.

Khi bố mẹ pha trò cho con ăn, xúc hộ con, làm các việc chiều theo ý con để con ăn thì ngay lập tức con “nhiễm” các thói xấu này và trở nên đòi hỏi hơn, ăn uống càng khó khăn hơn, và bữa cơm gia đình trở nên nặng nề. Đứa trẻ dường như hiểu rất nhanh rằng việc nó ăn là rất quan trọng đối với bố mẹ, là “việc” của bố mẹ nên thay vì tập trung vào việc ăn để giải quyết cơn đói cho bản thân thì nó tập trung vào việc mè nheo, đòi hỏi.

“Tôi thấy cách cho con ăn theo kiểu Mỹ ngoài việc dạy trẻ tự lập từ bé, thì nó còn đáng học tập ở chỗ. Tôn trọng đứa trẻ: quan sát thái độ và điều chỉnh phù hợp với thái độ của trẻ. Cách giao tiếp tốt: Thay vì áp đặt “Con ơi ăn đi ngon lắm” thì hỏi han con xem con có thích ăn không, con có thể chưa biết nói nhưng con biết đáp lại bằng nét mặt, cử chỉ”, Kẩm Nhung chia sẻ.

Tập cho trẻ tự xúc, bốc ăn từ 8 tháng tuổi

Các bà mẹ Mỹ bắt đầu cho trẻ ăn dặm khi trẻ có thể ngồi không cần dựa, giữ thẳng đầu, có phản xạ nhai, tỏ ra thích thú với việc ăn uống. Lúc đầu các bà mẹ Mỹ sẽ cho con ăn thức ăn nhuyễn, rồi tăng dần độ thô, đến 8 tháng tuổi thì để bé ngồi tự bốc thức ăn. Đến 1 tuổi thì bé ngồi ăn chung thức ăn với gia đình.

Khi trẻ bắt đầu ăn dặm, người Mỹ mua cho con một chiếc ghế ăn và đặt con vào đó mỗi khi ăn. Đứa trẻ Mỹ đã hình thành thói quen mỗi khi ăn là ngồi ngay ngắn trên ghế đó. Tư thế ngồi cũng là tư thế ăn khoa học nhất. Khi đứa trẻ biết bốc nhón, tầm 8 tháng tuổi, người Mỹ chuẩn bị thức ăn cho con có thể cầm bốc được. Cách làm này có nhiều lợi ích. Trẻ tập dùng tay, và phát triển kỹ năng vận dụng kết hợp mắt – miệng – tay. Trẻ tự cho mình ăn cũng khiến dịch vị phát ra tự nhiên, khiến trẻ ăn ngon hơn.

Họ chuẩn bị tinh thần sẵn sàng cho việc trẻ tập ăn là sẽ bị bẩn, vương vãi. Đặc biệt những lần đầu tự ngồi ăn, trẻ có thể làm rơi đồ ăn xuống đất, quăng thức ăn, bôi thức ăn lên tóc, mặt mũi. Sau khi trẻ ăn xong thì dọn dẹp, lau chùi ghế ăn, sàn và rửa chân tay mặt mũi cho trẻ.

Từ 8 tháng tuổi, trẻ em Mỹ đã biết tự ăn, không cần cha mẹ bón.

“Chúng ta không nên ngại những vất vả này vì đây là những thời gian “đầu tư” cho một tương lai tốt đẹp khi con biết tự ăn uống và yêu thích việc ăn uống. Nếu ta tiếp tục xúc cho con thì sẽ rất mệt mỏi vì ta sẽ phải túc trực với việc ăn của bé. Trong nhà sẽ luôn có cảnh người ăn trước, người ăn sau vì phải bón cho bé. Bé bị xúc ăn sẽ luôn không có tự chủ, luôn bị cảm giác ép ăn nên bé sẽ không yêu thích các bữa ăn”, Kẩm Nhung nói.

“Một điều quan trọng mà người lớn cần nhớ là: trẻ biết mình muốn ăn và cần ăn bao nhiêu thức ăn. Các ông bố bà mẹ Việt thường mỗi khi bước vào bữa ăn lại cho rằng con cần ăn hết một lượng nhất định thì mới đủ no. Nhưng đứa trẻ mới là người biết chính xác lúc đó nó muốn ăn không và cần ăn bao nhiêu”, chị nói thêm.