Nhật Bản tăng cường năng lực phòng vệ để đáp lại mối đe dọa từ Trung Quốc

Trong cuộc họp nội các hôm 18/12, Chính phủ Nhật Bản đã phê chuẩn Hướng dẫn Chương trình Quốc phòng, phác thảo khái niệm cơ bản về quốc phòng, cùng với ngân sách Chương trình Xây dựng Quốc phòng Giữa kỳ 2019-2023, theo tờ Japan Forward.

Hướng dẫn Chương trình Quốc phòng (CTQP) kêu gọi tăng cường mạnh mẽ năng lực phòng thủ của Nhật Bản, và mở rộng vai trò của Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản.

Chi tiêu cho quốc phòng trong 5 năm tới dự kiến sẽ đạt tổng cộng 27,47 nghìn tỷ Yên, vượt xa các năm trước. Được coi là thước đo cho quy mô chi tiêu quốc phòng, tỷ lệ giải ngân quốc phòng sẽ vượt quá 1% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Nhật Bản.

Hướng dẫn CTQP thể hiện quyết tâm của Nhật Bản trong việc đạt được “khả năng phòng thủ thực sự hiệu quả”. Vì vậy, chính phủ Nhật Bản rõ ràng đang rời xa chính sách trước đây vốn đơn giản chỉ là duy trì quan điểm phòng vệ thông thường.

Sự cấp bách

Hướng dẫn CTQP mới nhất và Chương trình Xây dựng Quốc phòng Giữa kỳ bao gồm những kế hoạch có thể thu hút chỉ trích và phê phán. Đó là kế hoạch nâng cấp các tàu khu trục lớp Izumo thành các tàu sân bay, và sử dụng các tên lửa tầm xa, có khả năng được trang bị lại, để tấn công các căn cứ của đối phương.

Chính phủ Nhật đang chuyển sang tăng cường triệt để khả năng phòng thủ của quốc gia trong bối cảnh Trung Quốc tiếp tục tăng cường kho vũ khí của mình. Về quan điểm phòng vệ của đất nước, Tokyo đi đến kết luận rằng họ bắt buộc phải giảm bớt các ràng buộc truyền thống của mình.

Phát biểu trong một cuộc họp báo hôm 18/12, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Takeshi Iwaya nhận định: “Môi trường an ninh của Nhật Bản đã gia tăng cả về mức độ nghiêm trọng và sự không chắc chắn, với tốc độ đáng báo động so với thời điểm mà Hướng dẫn CTQP cuối cùng được đưa ra”.

Vì môi trường an ninh khu vực, chính quyền của Thủ tướng Abe đánh giá rằng Hướng dẫn CTQP cần thiết phải được cập nhật mới sau thời gian 5 năm, kể từ khi nó được công bố lần cuối vào năm 2013. Về nguyên tắc, trước đây chúng chỉ được sửa đổi 10 năm một lần.

Tăng cường an ninh trong không gian vũ trụ và không gian mạng

Trong Hướng dẫn CTQP mới, Nhật Bản dành sự quan tâm đến những động thái của Trung Quốc, nhiều gấp đôi so với cả Mỹ và Triều Tiên cộng lại.

Thể hiện sự “quan ngại sâu sắc”, Hướng dẫn CTQP trích dẫn những hành động chủ yếu của Trung Quốc bị chỉ trích như: việc Bắc Kinh tăng cường các hoạt động ở Biển Hoa Đông và Biển Đông; tăng chi tiêu quân sự cùng với sự thiếu minh bạch; tăng cường khả năng cơ động quân sự xa bờ, cũng như việc thôn tính các công nghệ tiên tiến, có khả năng chuyển đổi sang mục đích quân sự.

Được coi là đặc biệt nghiêm trọng chính là “các mối đe dọa mới” của Trung Quốc, cụ thể là việc Bắc Kinh phát triển nhanh chóng năng lực trong những lĩnh vực quốc phòng như: không gian vũ trụ, không gian mạng và vũ khí sóng điện từ. Những lĩnh vực này được coi là “một chiến trường, bên cạnh các lĩnh vực trên mặt đất, trên biển và trên không”, Hướng dẫn CTQP nêu rõ.

Bắc Kinh đã có được năng lực tấn công mạng, có khả năng phá vỡ chuỗi hệ thống chỉ huy và những hệ thống có liên quan của kẻ thù tiềm năng. Do tính cấp bách như vậy, Hướng dẫn CTQP đòi hỏi bắt buộc phải có “một lực lượng phòng thủ chung đa chiều” để đảm bảo sự vượt trội tương đối, trong các lĩnh vực mới được ưu tiên trong chính sách quốc phòng của Nhật Bản.

Từ tàu sân bay Izumo đến máy bay tiêm kích F-35B

Chính phủ Nhật Bản đã quyết định sửa đổi các boong của tàu khu trục lớp Izumo, để tạo điều kiện cho các hoạt động phối hợp với các máy bay chiến đấu tàng hình F-35B hàng đầu, có khả năng cất cánh ngắn và hạ cánh thẳng đứng.

Sáng kiến sửa đổi này nhằm mục đích củng cố ưu thế lực lượng không quân của Nhật Bản. Mặc dù bán kính khả năng cơ động của máy bay F-35B bị giới hạn trong khoảng 800 km, nhưng nếu có khả năng cất cánh và hạ cánh trên boong các tàu lớp Izumo, phạm vi hoạt động của chúng sẽ được mở rộng đáng kể.

Điều này sẽ tăng cường khả năng phòng không đối với chuỗi đảo nhỏ Nansei với chiều dài 1.200 km, cũng như các khu vực ven biển Thái Bình Dương của Nhật Bản, nơi không có các căn cứ phòng không lớn.

Tuy nhiên, với khả năng hoạt động phối hợp của các tàu sân bay lớp Izumo và các máy bay chiến đấu F-35B, Tokyo có thể bị chỉ trích là “sở hữu các tàu sân bay loại tấn công”, là điều bị cấm theo Hiến pháp của Nhật Bản.

Do sự hạn chế của Hiến pháp, chính phủ Nhật Bản dự định sẽ có các tàu khu trục hạm, tránh mang theo máy bay tiêm kích F-35B một cách thường xuyên. Thay vào đó, cho phép chúng tạm thời với sứ mệnh cất cánh và hạ cánh, nếu cần thiết. Ngay cả như vậy, sự sửa đổi này đối với tàu khu trục sẽ giúp Nhật kiểm soát và ngăn chặn Trung Quốc một cách đáng kể.

Máy bay tiêm kích F-35B. (Ảnh: CNN)
Máy bay tiêm kích F-35B. (Ảnh: CNN)

Dự kiến, việc luyện tập cất cánh và hạ cánh trên các tàu của Lực lượng Phòng vệ Hàng hải (MSD) sẽ được tiến hành thường xuyên, sau khi các tàu được trang bị lại. Trong các cuộc tập trận chung giữa Nhật Bản và Mỹ, các máy bay chiến đấu của Mỹ có thể sẽ hạ cánh xuống các tàu khu trục hạm MSD.

Điều này dự kiến sẽ truyền tải một thông điệp đáng báo động tới Bắc Kinh, khi Trung Quốc đang mở rộng các hoạt động quân sự của họ từ Biển Hoa Đông ra Thái Bình Dương, theo một quan chức cấp cao của Bộ Quốc phòng Nhật.

Tỷ lệ chi tiêu quốc phòng vượt quá 1% GDP

Tokyo đã thể hiện quyết tâm thực hiện cải cách chính sách quốc phòng một cách quyết liệt, thông qua việc gia tăng các khoản ngân sách quốc phòng. Cho đến nay, giới hạn trần 1% GDP cho chi tiêu quốc phòng đã kiềm chế sự gia tăng trong tổng chi tiêu quốc phòng của Nhật Bản.

Hơn 27 nghìn tỷ Yên, một mức cao nhất mọi thời đại, dự kiến sẽ được giải ngân trong giai đoạn 5 năm tài khóa của Chương trình Xây dựng Quốc phòng Giữa kỳ 2019-2023. Tuy nhiên, nếu các chi phí cho đến nay, liên quan đến quốc phòng, được kết hợp với các chi phí đã được tách biệt về mặt kỹ thuật, từ ngân sách quốc phòng, thì chi phí quốc phòng thực tế dự kiến sẽ ở mức 1,3% GDP.

Các dấu hiệu cho thấy một thời đại mới về năng lực phòng vệ của Nhật Bản đang được mở ra, cả về chất lượng và số lượng, theo tờ Japan Forward.

Duy Nghĩa